Je pensioen komt binnen, maar aan het einde van de maand is er niets meer over. Een buurvrouw noemde ooit de inkomensgarantie voor ouderen, en sindsdien vraag je je af of jij daar ook recht op hebt. Veel mensen met een laag pensioen blijken jarenlang aanspraak te maken op de IGO zonder het te weten, en vragen hem nooit aan. Dit artikel legt uit hoe de regeling werkt, wanneer je in aanmerking komt en hoe je de aanvraag concreet in gang zet.
Wat de IGO onderscheidt van een gewoon pensioen
De inkomensgarantie voor ouderen is geen pensioen in de klassieke zin. Je hebt er geen loopbaan of bijdragen voor nodig. Het is een minimumuitkering voor wie boven een bepaalde leeftijd zit en te weinig inkomen heeft om van te leven. De overheid kijkt dus niet naar wat je ooit hebt gewerkt, maar naar wat je vandaag verdient of bezit. Dat maakt de IGO toegankelijker dan veel mensen denken.
Wie komt in aanmerking? De vier voorwaarden
Om recht te hebben op de IGO moet je aan vier harde voorwaarden voldoen.
- Leeftijd: je moet minstens 65 jaar oud zijn.
- Nationaliteit of verblijfsstatuut: je bent Belg, EU-burger, erkend vluchteling, staatloze of je valt onder een sociale-zekerheidsverdrag met je herkomstland. Niet-EU-burgers zonder bijzonder statuut komen doorgaans niet in aanmerking.
- Effectieve verblijfplaats in België: je moet echt en hoofdzakelijk in België wonen. Een inschrijving in het bevolkingsregister volstaat niet als je feitelijk grotendeels in het buitenland verblijft.
- Inkomen onder het plafond: je totale netto-inkomen mag het wettelijk vastgelegde grensbedrag niet overschrijden.
Voldoe je aan alle vier? Dan heb je vermoedelijk recht op de IGO. Voldoe je aan drie van de vier? Dan loont het zeker de moeite om verder te lezen voordat je besluit niets te doen.
De inkomensberekening ontrafeld
Welke inkomsten tellen mee? In grote lijnen: wettelijke pensioenen (ook buitenlandse), huurinkomsten, inkomsten uit kapitaal, onderhoudsgelden en bepaalde vervangingsinkomsten. Wat niet meetelt: de IGO zelf, sommige tegemoetkomingen voor personen met een handicap en een aantal sociale uitkeringen die wettelijk zijn vrijgesteld.
Woon je alleen, dan geldt een hoger plafond dan wanneer je samenwoont. Onder samenwonen verstaat de wet een situatie waarbij twee of meer personen dezelfde woning delen en de huishoudelijke kosten met elkaar verdelen. Dat is ruimer dan trouwen of wettelijk samenwonen: ook een volwassen kind dat feitelijk bij je woont en mee aan de kosten bijdraagt, kan de berekening beïnvloeden.
Onroerend goed wordt ook in rekening gebracht. Van een eigen woning wordt een fictief inkomen berekend op basis van het kadastraal inkomen. Bezit je een tweede verblijf of buitenlands vastgoed? Dan telt de verkoopwaarde of huurwaarde mee, en dat is precies waar veel aanvragen op stranden.
Actuele bedragen
De IGO wordt regelmatig geïndexeerd. Op dit moment bedraagt de maximale jaarlijkse uitkering voor wie alleen woont ongeveer 18.000 euro bruto per jaar, en voor wie samenwoont ongeveer 12.000 euro. Die bedragen zijn richtinggevend: je ontvangt het verschil tussen je eigen inkomen en het toepasselijke plafond. Heb je een klein pensioen van 700 euro per maand en woon je alleen? Dan vult de IGO aan tot het gegarandeerde minimum.
Controleer altijd de meest recente cijfers via mypension.be of de website van de Federale Pensioendienst, want indexeringen kunnen de bedragen elk kwartaal licht aanpassen.
Stap 1: Controleer je situatie voor je aanvraagt
Ga naar mypension.be en gebruik de simulatietool voor de IGO. Je hebt hiervoor je eID of itsme-login nodig. De tool vraagt je inkomsten, je woonsituatie en je vermogen op. Op basis daarvan krijg je een indicatief resultaat. Dit is geen officiële beslissing, maar het geeft je een goede indruk of een aanvraag zinvol is. Maak een schermafdruk van het resultaat: dat helpt later als referentie.
Stap 2: Verzamel je documenten
Een incomplete aanvraag is de meest voorkomende reden voor vertraging. Zorg dat je het volgende bij de hand hebt voor je indient:
- Je identiteitskaart of verblijfsvergunning
- Bewijs van je effectieve verblijfplaats (recent attest van het gemeenteloket)
- Een overzicht van alle inkomsten, inclusief buitenlandse pensioenen en eventuele huurinkomsten
- Bankuittreksels of attesten van je spaargeld als dat relevant is
- Eigendomsbewijzen of een kadastraal uittreksel als je onroerend goed bezit, ook in het buitenland
- Als je samenwoont: informatie over de inkomsten van je huisgenoot
Stap 3: Dien de aanvraag in via het kanaal dat bij je past
Je hebt drie mogelijkheden. Digitaal via mypension.be is het snelst: je aanvraag komt meteen toe bij de Federale Pensioendienst en je ontvangt een ontvangstbevestiging. Dit is de aangewezen weg als je vertrouwd bent met digitale tools.
Ga je liever naar een loket? Het gemeentehuis kan de aanvraag voor je indienen. Dit duurt iets langer omdat de gemeente het dossier doorstuurt, maar je wordt er begeleid. Handig als je documenten wil laten nakijken voor het insturen.
Schriftelijk indienen bij de Federale Pensioendienst (Zuidertoren, Brussel) is ook mogelijk, maar dat is de traagste weg. Gebruik het enkel als de andere opties echt niet lukken, en stuur altijd per aangetekende post.
Het OCMW speelt ook een rol: als een sociale assistent ziet dat je mogelijk recht hebt op de IGO, is het OCMW verplicht je door te verwijzen en kan het de aanvraag mee begeleiden.
Stap 4: De onderzoeksfase
Nadat je aanvraag is ingediend, onderzoekt de Federale Pensioendienst je dossier. Ze controleren je inkomsten via kruiscontroles met de belastingdienst, de RSZ en buitenlandse instanties. Dit proces duurt gemiddeld twee tot vier maanden. Als er buitenlandse elementen in je dossier zitten (een pensioen uit een ander land of vastgoed in het buitenland), kan het langer duren. Blijf bereikbaar en beantwoord eventuele vragen snel, want een uitblijvend antwoord van jouw kant vertraagt alles.
Stap 5: Ontvang en controleer de beslissing
Je krijgt een schriftelijke beslissing per post. Lees die aandachtig: er staat in hoeveel je ontvangt, hoe de berekening is gemaakt en vanaf welke datum de uitkering ingaat. Controleer of alle inkomsten correct zijn opgenomen en of je woonsituatie klopt. Verbaas je over het bedrag? Neem contact op met de Federale Pensioendienst voor uitleg voor je een bezwaar indient, want soms is er gewoon een misverstand over een specifiek bedrag.
De vijf vaakst voorkomende weigeringsgronden
De meeste weigeringen zijn te herleiden tot een handvol terugkerende problemen.
Buitenlands vastgoed dat werd vergeten. Een appartement in Spanje of een stukje grond in Marokko dat je ooit hebt geërfd: de Federale Pensioendienst detecteert dit via internationale uitwisseling van gegevens. Vermeld het zelf, zodat je niet achterstaat.
Niet-conforme verblijfplaats. Je staat ingeschreven in Gent maar verblijft zes maanden per jaar bij je dochter in Nederland. Dat is een probleem.
Samenwoning die niet correct werd aangegeven. Een volwassen kind of vriend die feitelijk bij je woont en meedeelt in de kosten, verandert je categorie van alleenstaande naar samenwonende.
Inkomsten van een partner die meetellen. Bij samenwoning worden de inkomsten van je huisgenoot mee in rekening gebracht, ook als jullie niet getrouwd zijn.
Te late of onvolledige documenten. Een ontbrekend attest van een buitenlands pensioenorgaan kan weken vertraging veroorzaken. Vraag dat tijdig op.
Bezwaar indienen als je het niet eens bent
Ben je het niet eens met de beslissing? Je hebt drie maanden de tijd om bezwaar aan te tekenen bij de arbeidsrechtbank van je arrondissement. Dat klinkt zwaar, maar de procedure is toegankelijk en je hoeft geen advocaat te nemen (al wordt dat bij complexe dossiers wel aangeraden). Contacteer eventueel eerst een juridisch adviseur via het OCMW of een vakbond voor een gratis eerste advies.
Minder bekende rechten rond de IGO
In bepaalde gevallen kent de Federale Pensioendienst de IGO automatisch toe, zonder dat je zelf een aanvraag moet doen. Dat gebeurt als uit hun databanken al blijkt dat je aan de voorwaarden voldoet, bijvoorbeeld net nadat je pensioen is ingegaan. Controleer je briefwisseling dus zorgvuldig: je hebt er misschien al recht op zonder het te weten.
Je kunt de IGO ook combineren met andere tegemoetkomingen, zoals de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB) of het recht op verhoogde tegemoetkoming in de ziekteverzekering. Die combinaties verlagen je totale kosten aanzienlijk. Vraag ernaar bij je gemeentelijk sociaal loket of het OCMW, want niet iedereen wordt er spontaan op gewezen.
Wil je weten of je in aanmerking komt, begin dan met de simulatietool op mypension.be. Klopt het resultaat, verzamel dan je documenten, inclusief informatie over buitenlandse inkomsten of vastgoed, want daar lopen de meeste dossiers op stuk. Dien je aanvraag in via mypension.be voor de snelste verwerking, of ga langs bij de gemeente als je liever persoonlijk geholpen wordt. Ben je het niet eens met de beslissing, dan kun je terecht bij de arbeidsrechtbank. Die drempel is een stuk lager dan de meeste mensen verwachten.
