Je hebt je dochter eerder dit jaar een bedrag gegeven voor de aankoop van haar eerste wagen. Nu wil je haar ook helpen met de aanbetaling voor een appartement. Twee keer schenken in hetzelfde jaar lijkt eenvoudig, maar in België worden die bedragen niet los van elkaar bekeken. Ze worden samengeteld, en dat kan een verschil maken van enkele honderden tot zelfs duizenden euro’s aan schenkbelasting. Dit stappenplan helpt je als ouder om meerdere schenkingen aan je kind per jaar correct aan te pakken.
Het openingsscenario: twee schenkingen, één probleem
Stel: je geeft je zoon in januari 15.000 euro cash als handgift, zonder registratie. In september beslis je hem nog eens 20.000 euro te schenken, ditmaal via een bankgift. Elk op zich lijkt onschuldig, maar samen komen ze op 35.000 euro. Afhankelijk van de situatie kan dat bedrag je in een hogere belastingschijf duwen, of problemen geven als je onverwacht overlijdt. Hoe dit precies werkt, lees je stap voor stap hieronder.
Stap 1: Bepaal het type schenking
Niet alle schenkingen worden op dezelfde manier behandeld. Het eerste wat je doet, is onderscheid maken tussen roerende en onroerende schenkingen.
Roerende schenkingen gaan over geld, beleggingen, kunst of juwelen. Onroerende schenkingen betreffen vastgoed, zoals een huis of bouwgrond. De regels voor optelling en belasting verschillen sterk per categorie. Dit artikel focust op roerende schenkingen, want dat is de meest voorkomende situatie wanneer ouders meerdere keren per jaar geld willen doorgeefgeven aan hun kinderen. Vastgoed vereist sowieso een notariële akte en is apart te bekijken.
Stap 2: Ken de drempels per gewest
België is voor schenkbelasting opgesplitst in drie gewesten, elk met eigen tarieven. Je gewest is bepaald door de woonplaats van de schenker (jij als ouder), niet van de ontvanger.
| Gewest | Tarief eerste schijf (kind) | Grens eerste schijf | Tarief daarboven |
|---|---|---|---|
| Vlaanderen | 3% | tot 150.000 euro | 7% (150.001 tot 250.000), daarna 10% en 14% |
| Wallonië | 3,3% | tot 150.000 euro | 4,4% daarboven (vereenvoudigd) |
| Brussel | 3% | tot 150.000 euro | 8% en hoger afhankelijk van schijf |
Let op: tarieven en schijfgrenzen kunnen wijzigen. Controleer altijd de actuele regels bij de belastingdienst van jouw gewest of raadpleeg een notaris.
Stap 3: Begrijp de samentellingsregel
Dit is de kern van dit artikel. Bij meerdere schenkingen aan je kind per jaar telt de belastingdienst alle geregistreerde roerende schenkingen binnen hetzelfde kalenderjaar op. Dat heet de samentellingsregel, en ze geldt zowel in Vlaanderen als in Wallonië en Brussel.
Concreet betekent dit: als je in januari 50.000 euro registreert en in oktober nogmaals 120.000 euro, word je niet tweemaal belast op een eerste schijf. De tweede schenking begint daar waar de eerste eindigde. Je betaalt voor die 120.000 euro dus al deels aan het hogere tarief, omdat je samen al op 170.000 euro zit.
Dit klinkt logisch, maar ouders onderschatten het effect regelmatig. Zeker als de bedragen groot zijn, loopt het verschil snel op.
Stap 4: Weet wanneer registratie verplicht is en welk risico je loopt
Een handgift (cash overhandigen) of bankgift (overschrijving met pacte adjoint) hoeft niet verplicht geregistreerd te worden. Je betaalt dan geen schenkbelasting op dat moment. Maar hier zit een belangrijk risico: als jij als schenker overlijdt binnen drie jaar na de gift, telt het bedrag alsnog mee in de erfenis en betaalt je kind erfbelasting, wat vaak hoger uitvalt dan schenkbelasting.
Laat je een handgift of bankgift wel vrijwillig registreren, dan ben je de schenkbelasting verschuldigd, maar loopt de driejaarsperiode niet langer. Dat geeft zekerheid. Voor grotere bedragen is registratie dan ook vaak de verstandigste keuze, ook al kost het iets. Een notaris kan je daarbij helpen, maar in Vlaanderen kan je een schenking van roerende goederen ook bij het bevoegde registratiekantoor laten registreren zonder notaris.
Stap 5: Check het progressievoorbehoud
Nog een punt dat ouders vaak over het hoofd zien: het progressievoorbehoud. Dat wil zeggen dat een eerder geregistreerde schenking de belastingvoet van een latere schenking kan verhogen, ook als die latere schenking in een volgend kalenderjaar plaatsvindt.
In Vlaanderen geldt dit voorbehoud voor schenkingen tussen dezelfde partijen binnen drie jaar. Heb je je kind vorig jaar al 100.000 euro geschonken en wil je dit jaar opnieuw schenken, dan begint de teller niet gewoon opnieuw bij nul. Het eerder geschonken bedrag telt mee voor het bepalen van de toepasselijke belastingschijf op de nieuwe schenking.
Dit maakt planning over meerdere jaren nodig, niet alleen binnen één kalenderjaar.
Stap 6: Bereken je totale bedrag met een concreet voorbeeld
Terug naar ons voorbeeld. Je woont in Vlaanderen en doet twee geregistreerde schenkingen aan je dochter:
- Januari: 60.000 euro
- September: 80.000 euro
Totaal in hetzelfde kalenderjaar: 140.000 euro. Dat valt volledig in de eerste Vlaamse schijf (tot 150.000 euro) en wordt belast aan 3%. Je betaalt dus 4.200 euro schenkbelasting in totaal.
Stel nu dat de tweede schenking niet 80.000 maar 100.000 euro was. Je zit dan op 160.000 euro samen. De eerste 150.000 euro wordt aan 3% belast (4.500 euro), de volgende 10.000 euro aan 7% (700 euro). Totaal: 5.200 euro. Dat is 1.000 euro meer dan wanneer je net onder de drempel bleef, puur door de combinatie van twee schenkingen.
Dit toont aan waarom het zinvol is om voor je een tweede schenking doet te berekenen waar je samen staat, en of je eventueel kunt spreiden over twee kalenderjaren.
Stap 7: Documenteer elke schenking zorgvuldig
Of je nu registreert of niet, documenteer elke schenking. Noteer de datum, het bedrag, de vorm (handgift, bankgift, geregistreerd) en bewaar bewijsstukken zoals bankafschriften of een pacte adjoint. Dit is om twee redenen belangrijk.
Ten eerste kan bij een overlijden de notaris vragen om een overzicht van alle schenkingen. Ten tweede speelt inbreng in de erfenis een rol: als er meerdere kinderen zijn, moeten schenkingen soms verrekend worden. Zonder documentatie ontstaan er gemakkelijk discussies die de familiesfeer ernstig kunnen schaden.
Bewaar die documenten niet alleen digitaal. Een papieren kopie in een brandveilige map thuis of bij de notaris is een verstandige aanvulling.
Veelgemaakte valkuil: denken dat elke schenking op zichzelf staat
De grootste misvatting bij meerdere schenkingen aan je kind per jaar is dat ouders denken: ik heb de eerste schenking geregistreerd, dus die is afgerond en de volgende begint opnieuw bij nul. Dat klopt niet. Door de samentellingsregel en het progressievoorbehoud zijn alle schenkingen communicerende vaten. Een tweede schenking in hetzelfde jaar is nooit fiscaal neutraal ten opzichte van de eerste.
Wanneer heb je professioneel advies nodig?
In een aantal situaties is het echt verstandig om een notaris of fiscalist te raadplegen voor je een tweede of derde schenking doet.
Dat is zeker het geval als je ook vastgoed wil schenken naast een som geld. Of als je kinderen hebt uit een vorige relatie, want dan kunnen inbrengregels en reserves voor wettelijke erfgenamen meespelen. Ook bij schenkingen die deels in het buitenland plaatsvinden, of als het totale vermogen dat je wil overdragen aanzienlijk is, is begeleiding geen overkill maar pure voorzorg. Een adviesgesprek kost tijd en geld, maar voorkomt fouten die daarna moeilijk recht te zetten zijn.
Meerdere schenkingen aan je kind in hetzelfde jaar zijn perfect mogelijk, maar ze staan nooit los van elkaar. Bedragen worden opgeteld, belastingschijven worden sneller bereikt, en eerdere schenkingen kunnen de belastingvoet van latere verhogen. Bepaal het type schenking, ken de drempels van jouw gewest, begrijp de samentellingsregel en documenteer alles correct. Bereken hoeveel je samen al geschonken hebt voor je een tweede bedrag overmaakt. Spreiden over twee kalenderjaren kan fiscaal voordeliger uitkomen. Bij twijfel is een notaris raadplegen altijd goedkoper dan een fout achteraf rechtzetten.
